The Arakan Human Rights and Development Organisation (AHRDO) is a non-profit, independent organisation formed on October 9, 2011. AHRDO is open for membership to all Arakanese people, regardless of their sex, colour, religion, or political affiliation, and works for the common good of the entire Arakanese population.
No.3, 4th Floor, Tha Yak Taw Street, San Chaung Township, Yangon
Yangon
Yangon
Myanmar
Phone: +959 3615 5434 Phone: +959 4931 1108
Mon, November 20, 2017

Language: English Burmese

သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ ေဂဟစနစ္မ်ား

Print

Enviroment and Ecosystem 1ရခိုင္ျပည္နယ္ တစ္ဝွမ္းတြင္ ေျမျပင္အေနအထား အမ်ဳိးမ်ဳိးႏွင့္ ေဂဟစနစ္ အမ်ဳိးမ်ဳိး စံုလင္ေထြျပားသည္။ ရခိုင္ရိုးမ ေတာင္ တန္းေပၚရွိ ေတာမ်ားမွေန၍ ကုလားတန္ႏွင့္ ေလးၿမိဳျမစ္မ်ားး၏ ျမစ္ဝမ်ားအထိ ေျမတစ္ေၾကာတြင္ နယ္ေျမေဒသ၏ တမူ ထူးျခားေသာ သဘာဝေပါက္ပင္ႏွင့္ သတၱဝါမ်ားကို ႂကြယ္ဝစံုလင္စြာ ေတြ႔ႏိုင္သည္။ မၾကာေသးခင္ႏွစ္မ်ားအတြင္းမွာ ရခိုင္ ျပည္နယ္၏ အဖိုးတန္ သဘာဝအရင္းအျမစ္မ်ားကို အစိုးရက စီးပြားျဖစ္ ထုတ္ယူေနျခင္းေၾကာင့္ မ်ဳိးစိတ္အမ်ားအျပား ပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ဟု ခိမ္းေျခာက္ခံေနရျခင္းသည္ ဝမ္းနည္းဖြယ္ပင္ ျဖစ္သည္။

အသိသာအထင္ရွားဆံုးေသာ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈုုျဖစ္လြယ္သည့္ေနရာမ်ားမွာ ျမစ္မ်ားပင္ျဖစ္ၿပီး အထူးသျဖင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္ရွိ ေလးၿမိဳျမစ္ႏွင့္ ကုလားတန္ျမစ္မ်ားမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဤျမစ္မ်ားသည္ ငါးမ်ဳိးစိတ္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာတို႔၏ ရွင္သန္ေပါက္ပြားရာ ေနရာျဖစ္သည္။ ဤငါးမ်ဳိးစိတ္မ်ားအနက္ အမ်ားအျပားကို ေလ့လာျခင္း မျပဳရေသးေခ်။ ကုလားတန္ျမစ္ႏွင့္ ေလးၿမိဳ႕ျမစ္တို႔၏ ျမစ္ဝမ်ားကို ကမာ့ေျမၾသဇာအေကာင္းဆံုး ေျမျပန္႔လြင္ျပင္မ်ားအနက္ တစ္ခုျဖစ္ေသာ ေျမျပန္႔လြင္ျပင္က ဝန္းရံထားသည္။ ဤေျမျပန္႔လြင္ျပင္ေဒသသည္ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳမွ စစ္ေတြၿမိဳအထိ စတုရန္းကီလိုမီတာ (၃, ၆၄ဝ) နီးပါးမွ် က်ယ္ဝန္းၿပီး၊ စပါးစိုက္ပ်ဳိးေရးအတြက္ အေကာင္းဆံုးေနရာ ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွ လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေသာေျမ အားလံုး၏ ၈၅% ေက်ာ္သည္ ဤျမစ္မ်ား၏ ျမစ္ဝွမ္းမ်ားတစ္ေလွ်ာက္မွာ တည္ရွိေနျခင္း ျဖစ္သည္။

မၾကာေသးခင္ႏွစ္မ်ားအတြင္းမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ ျမစ္မ်ားကို စီးပြားေရးအတြက္ အသံုးခ်ရန္ စီမံကိန္း အမ်ားအျပားကို ေရး ဆြဲၿပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာ္ေနၿပီျဖစ္သည္။ ဤစီမံကိန္းမ်ားသည္ အစိုးရအတြက္ ဝင္ေငြရရွိ ေစေသာ္လည္း၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို အလြန္အမင္း ပ်က္စီးဆံုးပါးေစႏိုင္ၿပီး၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကိုလည္း ျဖစ္ပြားေစမည္ျဖစ္သည္။ ဤစီမံကိန္းမ်ားအနက္ အေရးပါဆံုး စီမံကိန္းမ်ားမွာ ကုလားတန္ျမစ္စီမံကိန္း၊ ေလးၿမိဳ႕ျမစ္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ဆည္၊ တရုတ္ျပည္သို႔ ေရႊသဘာဝဓာတ္ေငြ႔ႏွင့္ ေရနံ တင္ပို႔မည့္ ပိုက္လိုင္း စီမကိန္းတို႔ ျဖစ္သည္။

Enviroment and Ecosystem 3

 

ဤစီမံကိန္းမ်ားကို ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ေဖၚပါက ျပင္းထန္ေသာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈမ်ား ျဖစ္ပြားမည္ ျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းမွာ စစ္အစိုးရ တစ္ေလွ်ာက္လံုးတြင္ ေဂဟစနစ္မ်ား၊ ဇီဝမ်ဳိးမ်ား စံုလင္ေထြျပားသည့္ အေရးႀကီးေသာ မ်ဳိးစိတ္မ်ား၏ ဝင္ထြက္သြားလာရာ လမ္းေၾကာင္းတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ လံုးဝ လ်စ္လ်ဴရႈေသာ မူ၀ါဒမ်ားကို က်င့္သံုးလာခဲ့ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ ပ်က္စီးလြယ္ေသာ ေဂဟစနစ္မွာ အေသးအဖြဲ ေျပာင္းလဲမႈက ပင္လွ်င္ ႀကိဳတင္မွန္းဆၾကည့္၍ မျမင္ႏိုင္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ကြင္းဆက္သဖြယ္ တသီတစ္တန္းႀကီး ျဖစ္ပြားေစႏိုင္ၿပီး၊ ေက်းရြာလူထုမ်ား အလ်င္မမွီႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္  မိမိတို႔၏ ေနထိုင္မႈဘဝပံုစံမ်ားကို မျဖစ္မေနေျပာင္းလဲၾကရမည္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ မွီေအာင္လိုက္၍ မေျပာင္းလဲႏိုင္သူမ်ားအဖို႔ အငတ္ေဘးႏွင့္၊ ေရာဂါဘယေဘးမ်ားလည္း သင့္ႏိုင္သည့္အျပင္ ေအာက္ပါအက်ိဳးအဆက္မ်ားကိုလည္း ျဖစ္ပြားေစႏိုင္သည္။

•        ကုလားတန္ျမစ္ စီမံကိန္း၏ ရိုက္ခတ္သက္ေရာက္ႏိုင္မႈမ်ား

၁)       ရခိုင္ကမ္းရိုးတန္းတစ္ေလွ်ာက္ႏွင့္ ျမစ္ဝရွိ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားႏွင့္ ပုဇြန္ေမြးျမဴေရးကန္မ်ား ပ်က္စီးေစႏိုင္ျခင္း။

၂)       ရခိုင္ျမစ္ေၾကာင္း ကြန္ရက္တစ္ခြင္လံုးရွိ ေဒသခံလူထုမ်ား အဓိကစားေသာက္ေနမႈမ်ားတြင္ ပါဝင္ေန ေသာ ပင္လယ္သတၱ၀ါ မ်ဳိးစိတ္အေျမာက္အျမား မ်ဳိးတံုးသြားႏိုင္ျခင္း။

၃)       ျမစ္ေၾကာင္းလမ္းျပဳျပင္ျခင္းႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝ- မီဇိုရမ္သြား အေဝးေျပးလမ္းမႀကီး ေဖာက္လုပ္မႈတို႔ေၾကာင့္ သစ္ေတာမ်ား ျပဳန္းတီးျခင္း။

•        ေလးၿမိဳ႕ျမစ္ေပၚရွိ ေရအားလွ်ပ္စစ္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ ရိုက္ခတ္သက္ေရာက္ႏိုင္မႈမ်ား

၁)       ပင္လယ္ သမုဒၵရာႏွင့္ သားေပါက္ရာ ေနရာမ်ားသို႔ ငါးမ်ဳိးစိတ္မ်ား သြားလာရာ လမ္းေၾကာင္း ပိတ္ဆို႔သြားျခင္း၊ ထိုမွေန၍ ငါးအေရအတြက္ ေလ်ာ့က်သြားျခင္းႏွင့္ ေနာက္ဆံုး၌ ငါးမ်ဳိးမ်ား တံုးသြားျခင္း။

၂)       ျမစ္ေရစီးေၾကာင္းမ်ားေျပာင္းလဲသြားမႈေၾကာင့္ သဘာဝ ခိုလႈံရာေနရာမ်ား ယိုယြင္းပ်က္စီးျခင္း၊ ေအာက္စီဂ်င္ ပါဝင္မႈ ပမာဏ ေလ်ာ့နည္းသြားျခင္း၊ မလိုအပ္ေသာ ေပါင္းပင္မ်ားႏွင့္ ေရညွိေရေမွာ္ပင္မ်ား အဆမတန္ျဖစ္ေပၚလာျခင္း။

၃)       အသစ္တည္ေဆာက္လိုက္ေသာ ေရေလွာင္ကန္ထဲတြင္ သစ္ပင္ႀကီး၊ သစ္ပင္ငယ္မ်ား ပုပ္ရိေဆြးျမည့္ၿပီး၊ ဖန္လံုအိမ္ဓာတ္ ေငြ႔မ်ားကို အလံုးအရင္း ထုတ္လႊတ္ေစျခင္း။

ေရျမဳပ္ျခင္း - စီမံကိန္းေရးဆြဲမႈ ညံ့ဖ်င္းျခင္းေၾကာင့္ အတိတ္ကာလက ယခင္အလားတူ စီမံကိန္းလုပ္ငန္းက မိုးရာသီတြင္ လူေနအိမ္ ေထာင္ေပါင္းမ်ာစြာတို႔ကို ေရျမဳပ္ပ်က္စီးေစျခင္း။

ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ ေရွးေဟာင္း သစ္မာေတာမ်ား အမ်ားအျပားတည္ရွိရာ ေနရာျဖစ္သည္။ ဤသစ္ေတာ အေတာ္မ်ားမ်ားသည္ ရခိုင္ရိုးမေတာင္တန္းေပၚတြင္ တည္ရွိေနသည္။ ဤေတာမ်ားသည္ ဆင္၊ က်ား၊ ကံ့၊ ေအာက္ခ်င္းငွက္ႏွင့္ ရခုိင္ေတာလိပ္ မ်ဳိးစိပ္ အမ်ဳိးမ်ဳိးကဲ့သို႔ေသာ မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ကြယ္မည့္ အႏၱရာယ္ရွိေနေသာ ေတာရိုင္း တိရစၦာန္အမ်ားအျပား (ေနာက္ဆံုး ၂ မ်ဳိးသည္ မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ကြယ္လုနီးနီး ျဖစ္ေနသည္) ခိုေအာင္းက်က္စားရာ ေနရာ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာစစ္အစိုးရက ဤသစ္ေတာမ်ားမွာ သစ္ထုတ္လုပ္ခြင့္ကို ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္မ်ားႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသို႔ ေရာင္း ခ်ခဲ့သည္မွာ ႏွစ္အေတာ္ၾကာခဲ့ပီ ျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သုိ႔ သစ္ခုတ္မႈမ်ားေၾကာင့္ နယ္ေျမေဒသမွာ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္ရိုက္ခတ္ခ်က္မ်ား တသီတတန္းႀကီး ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ သစ္ေတာမ်ားထဲ့သို႔ ဝင္ေရာက္သစ္ခုတ္ျခင္းေၾကာင့္ ေတာရိုင္း တိရစၦာန္ အေတာ္မ်ားမ်ားတို႔၏ ခိုလႈံရာေနရာမ်ား၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားမ်ား ပ်က္စီးကုန္ၿပီး၊ ထိုမွေန၍ ၎တို႔ ေသေၾကပ်က္စီး ကုန္ၾကရသည္။ ဤေတာရိုင္းတိရစၦာန္ အေတာ္မ်ားမ်ားကို ႏိုင္ငံတကာက မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ကြယ္ ေတာ့မည့္ အႏၱရာယ္ရွိေသာ တိရစၦာန္မ်ားျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳထားသည္။ ေျမျပင္အေနအထား ရုတ္ခ်ည္းေျပာင္းလဲမႈ ေၾကာင့္ ေက်းလက္ေတာရြာ ေဒသမ်ားမွာ အမ်ားအျပား ထိခိုက္သြားခဲ့ရသည္။ သစ္ေတာမ်ား ျပဳန္းတီးလာျခင္းေၾကာင့္ ေရႀကီးမႈမ်ား၊ မၾကာခဏျဖစ္ပြားကာ ေကာက္ပဲသီးႏွံစုိက္ခင္းမ်ားႏွင့္ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ား ပ်က္စီးဆံုးပါး ၾကရသည္။ အဆိုးဆံုး အေျခအေနမ်ား၌ လယ္ယာ၊ အိုးအိမ္တို႔ကိုစြန္႔ခြာ၍ သြားရျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အျခားေနရာ ေဒသမ်ား၌မူ ေတာေတာင္မ်ားႏွင့္ သစ္ေတာမ်ားျပဳန္းတီးျခင္းေၾကာင့္  ကာလတာရွည္စြာ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားေလ့ ရွိသည္။

ေရႊ ဓာတ္ေငြႏွင့္ ေရနံပိုက္လိုင္း စီမံကိန္းမ်ား၏ ရိုက္ခတ္သက္ေရာက္မႈမ်ား

•           သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ရွင္သန္မႈႏွင့္ ဇီဝမ်ဳိးစံုလင္ ေထြျပားမႈကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစျခင္း  

Enviroment and Ecosystem 2တရုတ္ႏိုင္ငံသို႔ သြယ္တန္းမည့္ ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ ပိုက္လိုင္းတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အမ်ားျပည္သူတို႔၏လယ္ယာ ေျမမ်ား ဆံုးရ႔ႈးေနရသည့္အျပင္ ႏိုင္ငံစီးပြားေရးကိုလည္း အလြဲလြဲ အေခ်ာ္ေခ်ာ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေနျခင္းေၾကာင့္ လူသားလံုခံဳမႈ ျပႆနာမ်ားႏွင့္ အေရးႀကီးေသာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ျပႆနာမ်ားလည္း ရွိေနသည္။

ေရနံတင္သေဘၤာလမ္းေၾကာင္းမွလည္းေကာင္း၊ ေရနံရွာေဖြျခင္းႏွင့္ တူးေဖၚျခင္းတို႔မွေန၍လည္းေကာင္း ေရနံယိုဖိတ္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေသာ ပင္လယ္ေရညစ္ညမ္းမႈသည္ ရခိုင္ကမ္းရိုးတန္း၏ ေဂဟစနစ္အပါဝင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ရွိ အဏၰဝါ အရင္းအျမစ္မ်ားႏွင့္ ေရသတၱဝါတို႔ ခိုလႈံရာေနရာမ်ားကို ခိမ္းေျခာက္ေနသည္။ ပင္လယ္ေအာ္၏ ငါးဖမ္းကြက္ထဲတြင္ ေရသတၱဝါ သန္း (၄ဝဝ) နီးပါးခန္႔သည္ အသက္ရွင္ေရးအတြက္ ညံ့ဖ်င္းေသာ အေျခအေနမွာ၊ သို႔မဟုတ္ ဤအေျခအေနထက္ နိမ့္ေသာအဆင့္မွာ အသက္ရွင္ေနၾကရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။ ဤနယ္ေျမေဒသ၏ ကမ္းနီးႏွင့္ ကမ္းလြန္ပင္လယ္ေရတို႔က ပင္လယ္ေအာ္ႏွင့္ ထိစပ္ေနေသာ ေဒသမ်ားအတြက္ လူမႈစီးပြားေရးအရ အေရးပါေသာ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းမ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးေနသည္။ ထို႔အျပင္ လူဦးေရ (၂) သန္း ေက်ာ္ရွိေသာ ေရလုပ္သားမ်ားကိုလည္း တိုက္ရိုက္အားျဖင့္ အလုပ္ေပးေနသည့္ အဏၰ၀ါျပင္ႀကီး ျဖစ္သည္။

သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လုပ္မႈ သယ္ယူပို႔ေဆာင္မႈတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ေဘးအႏၵရာယ္ အမ်ားအျပားရွိသည္။ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔တူးေဖၚရာတြင္ အသံုးျပဳေသာ ဓါတုေဗဒပစၥည္းမ်ား ယိုဖိတ္ျခင္း၊ အခန္႔မသင့္လွ်င္ ဓာတ္ေငြေပါက္ကြဲျခင္းတို႔ အပါအဝင္ျဖစ္သည္။ တူးထုတ္ရာ၌ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အညစ္အေၾကးမ်ားသည္ ပ်ံႏွံ႔လြယ္ေသာ ေအာ္ဂဲနစ္ ဓာတ္ေပါင္းမ်ားပါရွိၿပီး၊ ၎တို႔သည္ ပင္လယ္ေရေအာက္ၾကမ္းျပင္သို႔ ေရာက္သည့္အခါ ေရႏွင့္ ေအာက္ေျခ အနည္အႏွစ္မ်ားထဲမွ ေအာက္စီဂ်င္ဓာတ္ကို ပ်က္ျပယ္ေစသည္။ အက်ဳိးဆက္ကား ပင္လယ္ေရေအာက္ ၾကမ္းျပင္ေပၚရွိ သႏၱာေက်ာက္မ်ား အပါအဝင္၊ သက္ရွိမ်ား အလံုးအရင္းလိုက္ ေသေၾကပ်က္စီးေစျခင္းကုိ ျဖစ္ေစသည္။ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ ရွာရာမွေန၍ ျဖစ္ပြားလာေသာ အဆိပ္ဆားရည္မ်ားကိုလည္း ကမ္းနီးမွာေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကမ္းလြန္မွာ ေသာ္လည္းေကာင္း စြန္႔ပစ္ေလ့ရွိသည္။

•        ဒီေရေရာက္ လမုေတာမ်ားကို ပ်က္စီးေစျခင္း

ဒီေရေရာက္ လမုေတာမ်ားသည္ ဆိုက္ကလံုး မုန္တိုင္းမ်ား၊ မုန္တိုင္းႏွင့္ အတူပါလာေသာလႈိင္းမ်ားႏွင့္ ဒီလႈိင္းမ်ားကို ခုခံေပးေသာ အေရးႀကီးသည့္ သဘာဝ အရံအတားတစ္မ်ဳိး ျဖစ္သည္။ (၂ဝဝ၄) ခုႏွစ္ အာရွ ဆူနာမီေရလႈိင္း၊ (၂ဝဝ၈) ခုႏွစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ နာဂစ္မုန္တိုင္းႏွင့္ (၂ဝ၁၀) ခုႏွစ္ ဂီရိမုန္တိုင္းတို႔ ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ လမုေတာမ်ား ပ်က္စီး ျခင္း၏ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားကို ကမာက နာနာၾကင္ၾကင္ သိရွိလာခဲ့ၾကသည္။ ျမန္မာ့ကမ္းရိုးတန္း လမုေတာမ်ား၏ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုျဖစ္ေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ လမုေတာမ်ားသည္ မုတ္သုန္မုန္တိုင္းဒဏ္ကို ကာကြယ္ေရးအတြက္ အေရးပါသည္။ ယခုအခ်ိန္အထိ ဧက (၆ဝ, ဝဝဝ) ရွိေသာ ဤနယ္ေျမသည္ ပုဇြန္ေမြးျမဴေရးကန္မ်ားတူးျခင္း၊ ထင္းခုတ္ျခင္း၊ ကမ္းနီးရွာေဖြေရးအကြက္တြင္ ေရနံရွာေဖြေရးအတြက္ အေျခခံအေဆာက္အအံုမ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားပီ ျဖစ္သည္။ လမုေတာမ်ားကိုျဖတ္လွ်က္ ပိုက္လိုင္းတည္ေဆာက္ျခင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးမႈမ်ား ပိုမ်ားလာေစမည္ဖစ္ၿပီး၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ ျပည္သူမ်ားအဖို႔ ဆိုက္ကလံုး မုန္တိုင္းမ်ားႏွင့္အတူ ပါလာေသာ လႈိင္းမ်ား၏ဒဏ္ကို ပို၍ခံရဖြယ္ရွိသည္။ ေရနံတင္သေဘၤာ လမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ေရနံသိုေလွာင္ရံုမ်ားပါေသာ ေက်ာက္ျဖဴေရနံတင္ သေဘၤာဆိပ္မွ အညစ္အေၾကးမ်ား ယိုဖိတ္က်ျခင္း၊ သို႔မဟုတ္ စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ စြန္႔ပစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပြားပါက လမုေတာမ်ား၊ ေရသတၱဝါမ်ားႏွင့္ ေတာရုိင္းတိရစၦာန္မ်ားမွာ ေဘးအႏၱရယ္ ကံဳေတြ႔လာရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

•        မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ကြယ္ရန္ အႏၱရာယ္ရွိေနေသာ တစ္တီတူးငွက္မ်ား (Spoon-billed sandpipers)

ရခိုင္ လမုေတာမ်ားသည္ ဇီဝမ်ဳိး စံုလင္ေထြျပားေသာ ရခိုင္ရႊံညြံေတာမ်ား၏ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုျဖစ္ၿပီး၊ မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ ကြယ္ေတာ့မည့္ တစ္တီတူးငွက္မ်ား၏ ေနာက္ဆံုးလက္က်န္ ေဆာင္းရာသီ စားက်က္လည္းျဖစ္သည္။ (၂ဝဝ၈) ခုႏွစ္အတြင္း၊ ရခိုင္ကမ္းရိုးတန္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ပထမအအႀကိမ္ ေလ့လာမႈုျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံတကာသုေတသန အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔က ေဒသတြင္းရွိေသာ ငွက္ (၈၄) မ်ဳိးအျပင္ ပိန္ညင္းငွက္ (Indian Skimmers)ႏွင့္ ဦးေခါင္းနီ ကိဳးၾကာငွက္မ်ား (Sarus Cranes) ကဲ့သို႔ေသာ ကမာေပၚမွာ မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ကြယ္မည့္ အႏၱရာယ္ရွိေနေသာ အျခားငွက္မ်ဳိးစိတ္မ်ားကိုလည္း ေတြ႔ရွိခဲ့သည္။ ကမ္းရိုးတန္း ဇုန္နယ္ေျမမ်ားသည္ ေလာေလာဆယ္မွာ အလြန္ရွင္သန္ေန ေသာ ေဂဟစနစ္မ်ား ျဖစ္သည္ဟုလည္း ေလ့လာေရးအဖြဲ႔က မွတ္ခ်က္ခ်သြားခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ဤအေနအထားအားလံုး သည္ မၾကာမီမွာ ေျပာင္းလဲသြားေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းမွာ ဤနယ္ေျမကို ေရနံအတင္အခ်ဆိပ္ကမ္းႏွင့္ ေရနံသို ေလွာင္ရံု၊ ဗဟိုထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာန (Central processing platform)၊ ကမ္းနီး ေရနံသိုေလွာင္ရံုႏွင့္ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ ပိုက္ လိုင္းမ်ား တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ေရြးခ်ယ္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ကမ္းရိုးတန္း သေဘၤာဆိပ္မွာ တစ္ေန႔လွ်င္ ေရနံစည္ေပါင္း (၄၄၂, ဝဝဝ) ကို တင္ခ်မည္ ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာ ငွက္ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔ (BirdLife International) မွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက တစ္တီတူးငွက္မ်ားကို မ်ဳိးတံုးေပ်ာက္ကြယ္ျခင္းမွ ကယ္တင္ဖို႔ရန္ ၎တို႔၏ ေပါက္ပြားရာေနရာ ေဒသမ်ားကိုသာမက ေနရာေရႊေျပာင္းသြားလာရင္း နားခိုေသာ ေနရာေဒသမ်ားႏွင့္ ေဆာင္းရာသီစားက်က္မ်ားကိုပါ ေဖၚထုတ္ျခင္း၊ ထိ္န္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း ျပဳရန္လိုသည္ဟု ေျပာျပခဲ့သည္။ သုိ႔ရာတြင္ ဤသို႔ကယ္တင္ႏိုင္သည့္အျဖစ္သို႔ ေရာက္ႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ေခ်။ အေၾကာင္းမွာ အေရအတြက္ မည္မွ်ရွိမွန္းမသိရေသာ မ်ဳိးစိတ္မ်ား၏ ခိုလႈံရာေနရာမ်ားသည္ ေလာက္ေလာက္လားလား မေလ့လာရေသးမီမွာပင္ ပ်က္စီးသြားႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ပင္ျဖစ္သည္။